Społeczności energetyczne
w Gminie Nadarzyn

W dzisiejszym świecie wiele mówi się o bezpieczeństwie. Bezpieczeństwo może być rozumiane na różne sposoby. Możemy patrzeć na nie przez pryzmat ekonomiczny, obronności, energetyki, czy przez inne które tylko przyjdą nam na myśl. Co ciekawe, spojrzenie z perspektywy energetyki niejako łączy inne aspekty. Wszakże, atrakcyjna cena energii elektrycznej (lub energii innego rodzaju), poprawia nasze możliwości finansowe, ale jednocześnie rozproszenie systemu energetycznego, który dostarcza nam owej taniej energii, dywersyfikuje źródła skąd pochodzi ta energia. Powyższe przekłada się na zwiększoną obronność. Trudniej jest bowiem zniszczyć dwieście lub trzysta źródeł prądu niż jedną, dużą elektrownię, która zasila „pół kraju".

Społeczności energetyczne to podmioty, które zrzeszają chętne osoby (nie tylko osoby fizyczne, także osoby prawne i inne), do wspólnego produkowania i konsumowania energii elektrycznej, cieplnej i innych elementów układu energetycznego. Z uwagi na największą popularność skupie się na energii elektrycznej. W Polsce występują trzy rodzaje społeczności energetycznych. Są nimi: spółdzielnie energetyczne, klastry energii i obywatelskie społeczności energetyczne.

Spółdzielnie energetyczne to podmioty, których działanie opiera się na ustawie prawo spółdzielcze, ustawie o odnawialnych źródłach energii, a także ustawie o spółdzielniach rolników. Ich działanie jest ograniczone do terenu maksymalnie trzech, sąsiadujących ze sobą gmin i jednego operatora sieci dystrybucyjnej — warunki łączne. Spółdzielnia energetyczna pozwala zaoszczędzić jej członkom nawet kilkadziesiąt procent kosztów przeznaczanych na prąd.

Drugim z rodzajów podmiotów jest klaster energii. Podmiot ten, działa tak jak spółdzielnia energetyczna na terenie jednego operatora sieci dystrybucyjnej, jednak nie więcej niż pięciu gmin. To co odróżnia go od spółdzielni energetycznej to również to, że może korzystać także z konwencjonalnych źródeł energii, oraz działać na terenie gminy miejskiej.

Spółdzielnie energetyczne w wielu krajach świetnie się sprawdzają jako miejsca integracji mieszkańców. Mają one zdecydowanie szerszy zakres działania niż ich zasadnicza działalność.

W spółdzielni energetycznej, ważni są zarówno wytwórcy jak i odbiorcy energii elektrycznej. W modelu spółdzielni, gdzie będzie uczestniczył duży producent, może być nadmiar energii, producentowi zależy na otrzymaniu zapłaty za wyprodukowaną energię.

Samo założenie spółdzielni to zebranie grupy inicjatywnej (10 osób fizycznych lub 3 osób prawnych), napisanie statutu, przeprowadzenie Walnego Zebrania Założycielskiego, a następnie złożenie dokumentów w KRS (opłata za wpis wynosi 600 zł). Następne kroki to złożenie dokumentu NIP-8, założenie rachunku bankowego, rejestracja w KOWR, podpisanie umów z operatorem sieci dystrybucyjnej.

To członkowie spółdzielni decydują, które Punkty Poboru Energii są włączone do spółdzielni. Spółdzielnia energetyczna musi zapewnić we własnym zakresie min. 70% energii na swoje potrzeby, natomiast przy rejestracji w KOWR do końca 2025 roku jest to tylko 40%.

Spółdzielnia pozyskuje środki do funkcjonowania poprzez rozliczanie energii pomiędzy swoimi członkami — odbiorca płaci określoną kwotę, natomiast wytwórca dostaje kwotę niższą. Powstała różnica pozwala spółdzielni funkcjonować.

Wiele osób chciałoby korzystać z odnawialnych źródeł energii w większym stopniu, jednak nie może sobie na to pozwolić — nie ma środków na inwestycję, miejsca na panele fotowoltaiczne lub mieszka w bezwietrznym miejscu. Tutaj z pomocą przychodzą spółdzielnie energetyczne.

Osoba zainteresowana może przystąpić do spółdzielni i korzystać z energii, którą ta wytwarza. Spółdzielnia ma osobowość prawną, więc może dokonać inwestycji w źródło wytwarzania energii, a także korzystać z dostępnych dofinansowań.

Potencjał inwestycyjny spółdzielni jest o wiele większy, ponieważ składają się na niego wszyscy członkowie, nie zaś jedna osoba. Spółdzielnia pozwala na korzystanie ze źródła wytwórczego, które nie znajduje się w miejscu odbioru energii.

Członkiem spółdzielni energetycznej może być tylko podmiot znajdujący się na terenie gminy wiejskiej lub wiejsko-miejskiej. Alternatywą jest utworzenie klastra energii, który na terenie gminy miejskiej może działać.

Warto tak zbudować spółdzielnię, aby pomieszać firmy oraz osoby fizyczne. Każdy z tych odbiorców ma inny profil zużycia — w innych godzinach ma inne zapotrzebowanie na prąd. Dokonując takiego „pomieszania", można dopasować społeczność tak, aby możliwie najefektywniej wykorzystywała posiadane źródła energii.

Ważnym tematem w energetyce jest miks energetyczny — proporcje pochodzenia energii w systemie w zależności od źródła wytwórczego.

Każde źródło wytwórcze ma swoją charakterystykę: turbina wiatrowa nie produkuje prądu kiedy wiatr nie wieje, panele fotowoltaiczne nie produkują energii kiedy słońce nie świeci, a biogazownia nie działa kiedy nie jest dostarczany substrat.

Zakładając spółdzielnię warto tak zbudować układ zasobników energii, aby produkcja całego systemu jak najlepiej pokrywała jej zapotrzebowanie. Z pomocą przychodzi operator systemu dystrybucyjnego, który „magazynuje" nadprodukowaną energię i przy zapotrzebowaniu oddaje 60% z tego co oddaliśmy.

Najprostszym rozwiązaniem jest założenie paneli fotowoltaicznych. Jednak regularnie występuje nadprodukcja energii z PV, której nie ma jak zagospodarować. Chcąc budować spółdzielnię tak, aby przynosiła korzyści ekonomiczne i ekologiczne, musimy zacząć budować inne źródła wytwórcze niż PV.

Dobrym rozwiązaniem są magazyny energii, które pozwalają lokalnie przechowywać prąd i wykorzystywać go wtedy, kiedy produkcja jest ograniczona. W dywersyfikacji źródeł energii przychodzą różnego rodzaju programy dofinansowania na turbiny wiatrowe, magazyny energii i inne.